Kabinet-Schoof I en de Wet Seksuele Misdrijven rekenen af met subsidieslurpers en seksuele misdragingen van kunstenmakers
Toen ik nog links en progressief was, ging ik regelmatig naar de voorstellingen van Toneelgroep Amsterdam in de Stadsschouwburg. Het gezelschap werd in 1987 opgericht als een fusie van het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum, met regisseur Gerardjan Rijnders als artistiek leider. TA begon met een kern van acteurs, met onder andere Jacques Commandeur, Kitty Courbois en Pierre Bokma die bij elkaar waren gebracht door castingkeizer Hans Kemna (bekend van zijn rechterhand Job Gosschalk).
De toneelstukken van Rijnders waren altijd spectaculair, geruchtmakend, provocatief en scabreus en op het podium werd altijd heerlijk ordinair gekrijst en het wemelde van het niet-functioneel naakt. Soms wist ik niet of ik naar een voorstelling keek van het Theater van de Lach van John Lanting of naar progressief toneel.
Hier een kenmerkend voorbeeld:
In de Stadsschouwburg zag ik in de jaren tachtig ook Going to the Dogs van Wim T. Schippers, net zo’n voorbeeld van de geweldige toenmalige tijdgeest als de stukken van Rijnders.
Dominique Engers op Biografieportaal: “Met zijn legendarische toneelstuk waarin geen mensen maar zes herdershonden als acteurs op het toneel staan, maakt Wim T. Schippers opnieuw een kunstwerk dat geheel in lijn is met zijn oeuvre. Een kunstwerk dat begint met het even simpele als bizarre idee om zes honden op het toneel te zetten, waarbij de voorbereiding, de discussies over of er nu wel of niet subsidie voor dit stuk moeten komen en de internationale belangstelling onlosmakelijk bij het werk horen. Het stuk is als de moderne versie van de kleren van de keizer, je voelt je als kijker in de maling genomen, maar er niet bij te zijn geweest is bijna nog erger.”
Vaak zeer twijfelachtige subsidies voor kunst werden dus toen al aan de kaak gesteld door Wim T. Schippers, en het is dan ook prima dat kabinet-Bruin I veertig jaar later korte metten maakt met het subsidiegeslurp van volkomen talentloze staatsruiveniers als Stichting Poetry Circle.
Acht jaar lang ontving dit clubje 300.000 euro (per jaar) van het Fonds Podiumkunsten en de deelnemers van de Poetry Circle moesten ook nog eens 150 euro voor het traject van een half jaar ophoesten. Schandalig. Ach, de poster van het clubje zegt genoeg.
Ook woke heropvoedingsinstituten als de UvA en de VU moeten flink bezuinigen:
Go woke, get broke. Ik kan er geen traan om laten want mijn 400-jarige alma mater is gedegradeerd tot een beschutte werkplaats voor millennials, sneeuwvlokjes en andere ongewervelden, een safe space vol teddyberen tegen tentamenstress, met rubberen tegels onder de klimrekken en diversiteitsboa’s die je bekeuren als je boe roept tegen een medescholier. Als ik mijn bul niet was kwijtgeraakt, had ik hem allang teruggebracht naar de UvA.
Om weer terug te komen bij de letterlijk en figuurlijk spetterende voorstellingen van Toneelgroep Amsterdam in de jaren tachtig: de lezer mag gerust weten dat ik heimwee heb naar die tijd waarin alles kon en alles mocht. Amsterdam was in de jaren tachtig een groot zuipend, neukend en drugsgebruikend matras, of het nou hetero’s of holebi’s betrof en werd een modern Sodom & Gomorra na de Kroningsrellen. Ik had een strippenkaart voor de altijd bomvolle en gratis GG&GD-soakliniek op de Groenburgwal. Het was er ondanks de gruwelijke wachttijden op maandagmorgen altijd gezellig en leerzaam tussen de leernichten, de hoeren en de studenten.
In die tijd hoefde je gelukkig nog geen contract tekenen voor je iemand ging zoenen in de kroeg, zoals nu het geval is in het kader van de nieuwe Wet Seksuele Misdrijven.
Ik ben er van overtuigd dat docenten en leerlingen van toneelscholen, dansopleidingen, kunstacademies, sociale academies, modeopleidingen, rijscholen en de artiesten en de directie van het florerende bedrijf van power woman Kim Holland en van een fenomeen als de Bananenbar (live fuckie fuckie on stage!) binnenkort allemaal zo’n contract moeten tekenen. Vooruit, ik chargeer, maar je denkt tegenwoordig wel drie keer na voor je gaat boemelen met een Tinkebelloïde.
De tekenen zijn daar, want deze week las ik dat een onafhankelijk onderzoek naar sociale veiligheid bij Internationaal Theater Amsterdam (voorheen Toneelgroep Amsterdam) heeft bevestigd dat er herhaaldelijk sprake was van grensoverschrijdend gedrag onder vaste acteurs. Het rapport concludeert dat er sprake is van een angstcultuur en van intimidatie. Leest en huivert!
De onderzoekers concluderen dat de cultuur binnen het theatergezelschap niet veilig en inclusief genoeg is geweest, zo laat ITA weten. In totaal heeft een derde van de medewerkers te maken met grensoverschrijdend gedrag. Het onderzoek geeft aan dat dit te maken heeft met sterke hiërarchische verhoudingen binnen ITA waardoor er een angstcultuur heeft kunnen ontstaan. Naast intimidatie zou er ook sprake zijn van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Meerdere medewerkers vertelden aan de onderzoekers over seksuele opmerkingen die gemaakt worden of seksuele avances die gemaakt worden door een collega.
Nou ja, dat bericht kwam aan als een donderslag bij heldere hemel: geile toneelspelers die seksuele opmerkingen maken naar collegaatjes. Als het Pierre Bokma maar niet is, dacht ik nog. Of vrouwenmagneet Gerardjan Rijnders!
Het toneel is al sinds mensenheugnis een groot matras. Dat begint al op de diverse toneelscholen waar iedereen met iedereen neukt, en met name docenten met leerlingen. Hetzelfde fenomeen zien we bij piloten en stewardessen en chirurgen en co-schappers. Tegenwoordig spreek je dan van een #MeToo-situatie omdat er sprake is van machtsmisbruik als gevolg van hiërarchische verhoudingen maar vroeger was het de normaalste zaak van de wereld.
De wereld van het toneel is mij niet geheel onbekend dus ik heb enige recht van spreken. Een van de vele volkomen mislukkingen in mijn toch al zo’n zinloze leven, betreft mijn zeer kortstondige loopbaan als acteur. Ik zakte als een baksteen voor de toelatingsexamens van de toneelscholen in Arnhem, Amsterdam en Maastricht. Het dieptepunt was in Maastricht toen ik een sinaasappel moest uitbeelden op basis van de leerstof van Konstantin Stanislavski en Lee Strasberg en vervolgens werd uitgejouwd en weggefloten. Nadat ik zelfs door de Christelijke Academie voor Expressie door Woord en Gebaar in Kampen was geweigerd, wilde ik in de IJssel springen maar de stadsbrug bleek niet hoog genoeg. Ik mislukte zelfs als punkzanger en ging van lieverlee Semitische Talen studeren. Gewoon een echt vak leren dus en reuze handig want ik kan nu een broodje shoarma in het Arabisch en in het Hebreeuws bestellen.
Het goede nieuws van mijn toneelschooldrama is dat de spanningen tijdens de diverse toelatingsexamens maar op één manier konden verdwijnen: door te neuken met medekandidaten. Met een aantal bleef ik contact houden (of ik zag ze bij de GG&GD) en sommigen braken door in de wereld van het variété. Ze bevestigden wat iedereen al wist, en weet: op toneelscholen en toneelgezelschappen doet iedereen het met iedereen (om wat voor moverende redenen dan ook).
Sinds het begin van de #MeToo-beweging gaat er geen dag voorbij of je leest wel wat over grensoverschrijdend gedrag, intimidatie en machtsmisbruik bij alle mogelijke opleidingen in Nederland. Neem deze publieke boetedoening van de Academie voor Theater en Dans.
Als Academie voor Theater en Dans hebben wij kennisgenomen van de driedelige NPO 2 documentaireserie ’Dansen voor je leven’ van regisseur Heleen Minderaa en het rapport van Verinorm ‘Schaduwdansen’ over grensoverschrijdend gedrag in de danssector. We onderschrijven dat hoger dansonderwijs niet altijd een veilige plek is geweest. Grensoverschrijdend gedrag komt in vele vormen voor en is niet altijd duidelijk te herkennen. Ook in het professionele dansonderwijs worden we hiermee geconfronteerd en het rapport bevestigt dat. Wij hebben actie ondernomen zodat er een sociaal veiliger omgeving ontstaat binnen onze academie. Dit is een continu proces, waarbij we onder meer werken aan het zichtbaarder maken en naleven van gedragscodes, bouwen aan de bekendheid van de vertrouwenspersonen en klachtenregelingen en met docenten het gesprek voeren over sociale veiligheid in bijvoorbeeld didactische trainingen en functioneringsgesprekken.
In de jaren tachtig kende ik een paar jongens die de dansopleiding hadden gevolgd in Amsterdam. Schattige valse nichten die mij in geuren en kleuren vertelden over de keiharde concurrentie op de dansacademie en bij dansgezelschappen en mij zonder enige schaamte meedeelden dat ze ‘diverse hand- en spandiensten hadden verricht’ bij leidinggevende figuren in de danswereld (ik noem geen namen maar u kent die grootheden). In Vlaanderen noemen ze iemand die zich omhoog pijpt of neukt een bazenpoeper.
Zelfs als enorm talent kon (en kan) je geen carrière maken zonder kruiwagens.
Wat ook meespeelt op de talloze opleidingen in Nederland, is dat iedere vorm van meritocratie de kop wordt ingedrukt. Gezonde competitie is verboden want iedereen is immers gelijk. Wat te denken van de ophef over de sociale onveiligheid op de opleiding fashion & textile technologies (f&tt) aan de Hogeschool van Amsterdam? De Inspectie van het Onderwijs kreeg meer dan honderd meldingen binnen over deze ‘naaischool’. Die gingen onder meer over het afbranden van studenten tijdens lessen. En ik had toch al geen hoge pet op van de HvA, dat een soort veredeld ROC is. Ik heb wel eens met mensen moeten werken die daar waren ‘afgestudeerd’ in de media, en die konden nog geen zin foutloos schrijven. En dat soort ongetalenteerden gaat dan ook nog eens klagen als ze kritiek krijgen van een docent.
Nederland is het land van de middelmaat, daarvoor hoef je alleen maar naar het Nederlands Elftal te kijken. Kunstopleidingen zijn geïnfecteerd met grijze muizen zonder enig talent en de enige manier waarop woke minkukels zich kunnen manifesteren, is te mekkeren over bijvoorbeeld pestgedrag, intimidatie en ‘werkdruk’. Het is potjandorie geen kleuterschool, ga mooie dingen maken, stelletje snotneuzen. Zelfs de Rietveld Academie, die vroeger altijd supergeile eindexamenfeesten organiseerde met afterparty’s die niet onderdeden voor een gemiddelde Romeinse orgie, wordt nu geteisterd door sneue kleuters die tussen de knuffelbeesten in hun safespace zitten te jammeren als de goedbedoelende meester kritiek had op hun woke huisvlijt, of een hand op de schouder van een verdrietige leerling had gelegd als teken van troost of aanmoediging want zelfs die hand wordt al gezien als een poging tot verkrachting.
Gelukkig keert de wal het schip want de subsidies voor onrendabele en kansloze projecten verdwijnen nu als sneeuw voor de zon en alleen de mensen met echt talent blijven bovendrijven. Een gezonde schifting, dunkt mij. En wat verantwoord niet-functioneel bloot op het toneel betreft: voor naaktlopers hoef je niet meer naar het theater. Daar heb je het internet voor, die oase van diversiteit en inclusiviteit waar iedereen het met iedereen doet, ongeacht ras, geslacht of lichamelijke uitdaging.
Dit verhaal stond vorige in HP/De TIJD
Met uw donatie steunt u de onafhankelijke journalistiek van HP/De Tijd. Word donateur of word abonnee, al vanaf €5 per maand.
Arthur, wat een raak stuk. Zo waar. Blij dat er iemand is die het gewoon zegt. Dave Chapelle zegt ‘Say it anyway’ en dat is keihard nodig in deze op eieren lopende maatschappij. Je bent geniaal in het bedenken van nieuwe woorden. ‘Tinkerbelloide’ staat voorgoed in mijn geheugen gegrift. Ik heb mijn carrière zonder ‘kruiwagens’ gedaan, maar heb wel een wereldgrap nav een Metoo situatie met Ruut Weismann. Die vertel ik je nog wel een keer in Portugal. Groetjes Malinca.
Ik zou voor dit verhaal wel twee hartjes willen geven